Thặng dư thương mại của Trung Quốc với EU lập kỷ lục
Thặng dư thương mại của Trung Quốc với Liên minh châu Âu (EU) tăng lên mức cao kỷ lục làm gia tăng lo ngại về tình trạng mất cân đối thương mại, trong bối cảnh Brussels đang cân nhắc các biện pháp bảo hộ mới nhằm bảo vệ ngành công nghiệp trong khối...
Theo số liệu do Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố ngày thứ Ba (14/7), xuất khẩu của nước này sang EU đạt mức cao chưa từng có trong tháng 6. Nhờ đó, thặng dư thương mại của Trung Quốc với khối này tăng 27% so với cùng kỳ năm trước, lên 32,9 tỷ USD.
Trong đó, thặng dư thương mại của Trung Quốc với Đức tăng gấp hơn hai lần so với một năm trước.
“Tình trạng mất cân đối thương mại giữa Trung Quốc với EU đang tiếp tục gia tăng. Dù Trung Quốc và EU đã nhất trí tạm ngừng leo thang căng thẳng thương mại trong 3 tháng, thặng dư ngày càng lớn của Trung Quốc vẫn khiến nguy cơ xung đột giữa hai bên ở mức cao”, nhóm chuyên gia kinh tế của Macquarie Group do ông Larry Hu đứng đầu nhận định trong một báo cáo.
Theo nhóm chuyên gia, tình trạng mất cân đối này có thể làm gia tăng lo ngại tại châu Âu về tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc. Trong bối cảnh nhu cầu trong nước yếu, xuất khẩu vẫn là điểm tựa quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Trung Quốc.
Tuy nhiên, đà tăng xuất khẩu cũng làm dấy lên chỉ trích từ các đối tác thương mại, khi lượng lớn hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc tràn vào thị trường và gây sức ép lên các nhà sản xuất sở tại.
Trong nửa đầu năm nay, Trung Quốc nhập khẩu 135,6 tỷ USD hàng hóa từ EU, tăng 9% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, xuất khẩu của nước này sang khối đạt 312,3 tỷ USD, tăng 17%.
Các nhà lãnh đạo châu Âu ngày càng xem tình trạng mất cân đối thương mại của khối với Trung Quốc là một thách thức chiến lược, chứ không đơn thuần là vấn đề kinh tế.
Sau chuyến thăm Bắc Kinh vào cuối năm ngoái, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng vấn đề này mang tính “sống còn” đối với ngành công nghiệp châu Âu.
Ngược lại, giới chức Trung Quốc nhấn mạnh lợi ích của thương mại mở cửa và hợp tác kinh tế. Bắc Kinh cũng cho rằng các doanh nghiệp châu Âu vẫn còn nhiều cơ hội mở rộng hoạt động tại thị trường Trung Quốc.
Đầu tuần này, Thủ tướng Đức Friedrich Merz kêu gọi Trung Quốc và châu Âu tiến hành đối thoại chính trị về vấn đề tiền tệ. Berlin cho rằng tỷ giá đồng nhân dân tệ là một trong những yếu tố tạo lợi thế cạnh tranh cho hàng hóa Trung Quốc.
Từ đầu năm đến nay, đồng nhân dân tệ đã tăng giá hơn 6% so với đồng euro. Tháng trước, đồng nội tệ Trung Quốc lên mức cao nhất kể từ tháng 3/2025. Tuy nhiên, tỷ giá nhân dân tệ vẫn thấp hơn khoảng 13% so với mức đỉnh ghi nhận vào năm 2022.
Theo ông Maros Sefcovic, Ủy viên Thương mại của EU, Bắc Kinh và Brussels đã nhất trí đặt mục tiêu đạt tiến triển trong việc giải quyết các bất đồng thương mại trước tháng 10. Tuy nhiên, hai bên vẫn còn cách biệt lớn về hướng xử lý căng thẳng. EU muốn Trung Quốc hạn chế tình trạng dư thừa công suất và giảm các khoản trợ cấp mà khối này cho rằng đang tạo lợi thế không công bằng cho doanh nghiệp Trung Quốc.
Trong khi đó, Trung Quốc không muốn hạn chế xuất khẩu, lĩnh vực ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế trong nước.
Cùng ngày Trung Quốc công bố số liệu thương mại trên, Phát biểu trước Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu (EP), ông Denis Redonnet, Phó Tổng vụ trưởng Vụ Thương mại của EU, cho biết EU có thể áp thuế quan hoặc hạn ngạch đối với một số mặt hàng nếu lượng nhập khẩu tăng đột biến. Theo ông, việc sử dụng các biện pháp tự vệ thương mại như vậy có thể trở nên cần thiết trong từng trường hợp cụ thể.
Ông Redonnet cũng cho rằng Bắc Kinh khó có thể sớm thực hiện những thay đổi mang tính căn bản đối với mô hình kinh tế hiện nay.
Theo ông Redonnet, EU cho rằng mô hình kinh tế của Trung Quốc hiện gây ra “thách thức vĩ mô và công nghiệp mang tính toàn cầu” không chỉ đối với châu Âu mà còn với nhiều khu vực khác trên thế giới. Ông đánh giá triển vọng trong những năm tới là “đáng lo ngại”.
EU dự báo tỷ trọng của Trung Quốc trong sản lượng công nghiệp toàn cầu có thể tăng từ 37% hiện nay lên tới 45% vào năm 2030. Theo ông Redonnet, mức tăng này cho thấy Trung Quốc đang tiến gần hơn tới vị thế thống lĩnh trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp.
“Kế hoạch 5 năm mới nhất của Trung Quốc cho thấy xu hướng này sẽ tiếp tục”, ông Redonnet chỉ ra.
Tuần trước, Ủy ban châu Âu (EC) mở cuộc điều tra chống bán phá giá đối với vịt Bắc Kinh nhập khẩu từ Trung Quốc. Đây là động thái hiếm hoi của EU nhằm vào lĩnh vực nông nghiệp nước này.
Cuộc điều tra được tiến hành không lâu sau khi EU áp thuế chống bán phá giá từ 4,3% đến 45,3% đối với lốp xe nhập khẩu từ Trung Quốc.
“Nhiều khả năng EU sẽ đơn phương áp dụng thêm các biện pháp bảo vệ”, ông Redonnet nói. Ông cảnh báo lượng hàng hóa Trung Quốc xuất sang châu Âu đang tăng vọt, gây sức ép lên những ngành được coi là nền tảng của nền kinh tế khu vực.
Trong tháng này, giới chức Trung Quốc và EU dự kiến gặp nhau để thảo luận về một “cơ chế giám sát chung” mới. Theo đó, hai bên sẽ sử dụng cùng một bộ dữ liệu đã thống nhất để theo dõi mức tăng của hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào châu Âu.
Ông Redonnet cho biết sẽ trao đổi với Thứ trưởng Thương mại Trung Quốc Lăng Kích vào tháng 8 và có chuyến công tác tới Trung Quốc vào tháng 9. Trong khi đó, ông Sefcovic dự kiến trao đổi với Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào vào tháng 9, trước khi tới Bắc Kinh vào đầu tháng 10.
Theo ông Redonnet, mục tiêu của các cuộc đối thoại và những biện pháp liên quan là giúp EU tránh rơi vào hai tình thế: tiếp tục phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc hoặc bị cuốn vào một cuộc chiến thương mại không cần thiết với quốc gia này.