GÓC NHÌN TỪ AGTEK: ĐỂ LOGISTICS KHÔNG CÒN LÀ “GÁNH NẶNG” CỦA DOANH NGHIỆP DỆT MAY – BÀI TOÁN TỪ BỎ TƯ DUY “TỰ LÀM TẤT CẢ”
Trong bối cảnh thị trường dệt may toàn cầu ngày càng khắt khe với áp lực cạnh tranh khốc liệt về cả giá thành lẫn tốc độ giao hàng, chi phí logistics đang nổi lên như một "nút thắt" chí mạng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu tại TP.HCM.
Đứng ở góc độ Hiệp hội Dệt may Thời trang TP.HCM (AGTEK), chúng tôi nhìn nhận rằng: Nếu không thẳng thắn thay đổi tư duy vận hành và logistics, doanh nghiệp dệt may sẽ tự bào mòn năng lực cạnh tranh của chính mình. Đã đến lúc ngành dệt may phải dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn của tư duy "tự mò mòi, tự làm tất cả" để chuyển sang mô hình kinh tế chia sẻ và liên kết chuỗi sâu rộng.
1. Áp lực từ biên lợi nhuận "mỏng manh" và nghịch lý logistics dệt may
Số liệu thực tế từ các doanh nghiệp thành viên AGTEK cho thấy một thực trạng đáng báo động: Chi phí logistics hiện đang chiếm trung bình từ 9% đến 10% giá thành sản phẩm. Trong khi đó, ở thời điểm hiện tại, biên lợi nhuận ròng của nhiều doanh nghiệp dệt may, đặc biệt là các đơn vị gia công (CMT) hoặc FOB quy mô vừa và nhỏ, chỉ dao động trong khoảng 5% đến 10%.
Điều này đồng nghĩa với việc chi phí dịch vụ hậu cần đang "nuốt trọn" phần lớn thành quả lao động của doanh nghiệp. Đúng như ông Trần Văn Quy – Phó Chủ tịch AGTEK đã nhấn mạnh tại hội nghị mới đây: "Chỉ cần cắt giảm được 1% chi phí logistics, doanh nghiệp đã có thêm một biên độ thở rất lớn để cạnh tranh về giá trên thị trường quốc tế."
Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ, một phần chi phí cao này lại đến từ sự lãng phí do chính phương thức vận hành cũ kỹ của chúng ta tạo nên.
2. "Bẫy" tự chủ và rào cản từ tâm lý ngại thay đổi
Khảo sát trong ngành cho thấy, khoảng 20 - 30% nhu cầu logistics hiện nay vẫn được các doanh nghiệp dệt may tự đầu tư (xe tải riêng, kho bãi riêng) nhằm chủ động xử lý các đơn hàng gấp hoặc tình huống phát sinh. 70% còn lại thuê ngoài.
Việc tự sở hữu phương tiện giúp doanh nghiệp an tâm về mặt thời gian, nhưng lại đẩy chi phí vận hành lên cao do tình trạng "xe chạy rỗng một chiều". Một chiếc xe chở hàng từ TP.HCM hay Bình Dương ra các tỉnh phía Bắc hoặc ra cảng xuất khẩu, khi quay về lại chạy xe không, đó chính là sự lãng phí tài nguyên xã hội và làm đội giá thành trên mỗi mét vải, mỗi chiếc áo.
Bên cạnh đó, một rào cản vô hình nhưng vô cùng kiên cố trong khối doanh nghiệp dệt may là tâm lý ngại thay đổi. Nhiều đơn vị đã duy trì mối quan hệ với một vài nhà cung cấp dịch vụ logistics suốt hơn 10 năm qua. Dù trên thị trường xuất hiện nhiều giải pháp công nghệ mới, những đơn vị trung gian có mức giá tối ưu hơn, doanh nghiệp vẫn ngại chuyển đổi vì sợ xáo trộn quy trình phối hợp, sợ đứt gãy mạch đơn hàng hàng ngày. Sự "an phận" này vô tình khiến chi phí cao vẫn cứ tiếp tục duy trì từ năm này qua năm khác.
3. Kinh tế chia sẻ và Chuyển đổi số: Lối thoát duy nhất cho chuỗi cung ứng dệt may
Đứng trước các loại "phí chồng phí" nội địa (từ cước vận tải, nâng hạ container, phí hạ rỗng tại Cát Lái...) cộng với việc thời gian vận tải biển quốc tế kéo dài (tuyến đi Châu Âu bị kéo dài từ 30 lên 45 ngày do biến động địa chính trị làm tăng chi phí vốn), AGTEK cho rằng doanh nghiệp dệt may không thể đơn độc tự bơi.
Giải pháp cốt lõi mà Hiệp hội hướng tới bao gồm:
-
Mạnh dạn "thuê ngoài" (Outsourcing): Doanh nghiệp cần tập trung vào năng lực cốt lõi là thiết kế, sản xuất và quản lý chất lượng. Hãy để các khâu logistics chuyên nghiệp cho các doanh nghiệp logistics (3PL, 4PL) đảm nhận.
-
Áp dụng mô hình "Logistics dùng chung": AGTEK đồng tình với góc nhìn của Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP.HCM (HLA) về việc áp dụng kinh tế chia sẻ. Ngành dệt may có thể kết hợp cùng ngành gỗ hoặc da giày để tối ưu hóa thùng xe. Ví dụ: Xe dệt may chở hàng ra cảng, chiều về có thể kết hợp chở nguyên liệu gỗ hoặc phụ liệu da giày về nhà máy vùng lân cận. Muốn làm được điều này, việc xây dựng một nền tảng số kết nối "xe trống, kho trống" là bắt buộc.
-
Đồng bộ dữ liệu và chuyển đổi số toàn diện: Việc ứng dụng cảng điện tử (E-port) hay lệnh giao hàng điện tử chỉ thực sự phát huy tác dụng khi có sự kết nối đồng bộ giữa hãng tàu, cảng biển và hệ thống ERP của chính doanh nghiệp dệt may. Giảm bớt các thủ tục giấy tờ thủ công sẽ cắt giảm được thời gian chờ đợi và chi phí phát sinh tại bãi.
4. Hành động hành động từ AGTEK: Liên kết để tự cường
Nhận thức rõ vai trò "cầu nối và bệ đỡ", Hiệp hội Dệt may Thời trang TP.HCM đã tiến hành ký kết hợp tác chiến lược với các hiệp hội ngành hàng chủ lực khác (Gỗ, Da giày, Logistics) dưới sự chứng kiến của Sở Công Thương TP.HCM.
Đây không chỉ là một văn bản ký kết mang tính hình thức, mà là bước đi chiến lược nhằm xây dựng một "Hệ sinh thái chuỗi cung ứng xanh và tối ưu" tại khu vực phía Nam. AGTEK cam kết sẽ tích cực hỗ trợ doanh nghiệp hội viên:
-
Tiếp cận các nhà cung cấp giải pháp logistics có uy tín, ứng dụng công nghệ hiện đại với mức chi phí cạnh tranh nhất.
-
Tổ chức các chương trình đào tạo, thay đổi tư duy quản trị chuỗi cung ứng cho đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp dệt may.
-
Kiến nghị lên cơ quan quản lý nhà nước hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối vùng, tối ưu hóa quy trình thủ tục hành chính tại các cảng biển lớn như Cát Lái, Cái Mép.
Lời kết: Thị trường dệt may toàn cầu năm 2026 không còn chỗ cho những bước đi manh mún, nhỏ lẻ và tư duy "thân ai nấy lo". Để tồn tại và bứt phá, doanh nghiệp dệt may TP.HCM bắt buộc phải bớt "tự mò mẫm", học cách chia sẻ nguồn lực và tin tưởng vào các giải pháp chuyên nghiệp hóa. Giảm chi phí logistics không chỉ là câu chuyện của riêng ngành giao thông vận tải, mà là cuộc cách mạng tự thân về mặt tư duy của chính mỗi doanh nghiệp dệt may chúng ta.
Một số hình ảnh trong hội thảo
